اردبيل
اردبيل از جمله برجسته ترين و پرجاذبه ترين شهرهاي ايران به لحاظ تنوع جاذبه ها در ايران به شمار مي رود. اين شهر در دوران مختلف مرکز ايالت آذربايجان بوده و به نامهاي آرتاويل، باذان پيروز، فيروز گرد، دارالارشاد، ادرالملک، دارالعرفان، دارالامان، شهر مقدس (به سبب وجود مدفن اجداد صفوي) ملقب بوده است و به علت قرار داشتن در مسير جاده ابريشم از رونق اقتصادي بسياري برخوردار بوده است و براي اولين بار بعد از اسلام موجب تشکيل دولت ملي در ايران گرديد.
اين شهر در 587 کيلومتري تهران، 210 کيلومتري شمال شرقي تبريز، 40 کيلومتري از مرز ايران و جمهوريي آذربايجان در دشت مسطح و هموار اردبيل قرار دارد.
آب و هواي آن در زمستان سرد و ساير فصول سال معتدل، خنک و مطبوع است.
جمعيت شهرستان بيش از نيم ميليون نفر بوده و رودهاي مهم آن باليقلو چائي، قوري چاي و قره سو مي باشد.
محصولات کشاورزي و دامي آن گندم، جو، سيب زميني، تخم چغندر قند، محصولات علوفه اي، ميوه هاي درختي، حبوبات، عسل و لبنيات مي باشد.
صنايع دستي و سوغات آن نيز، گليم، جاجيم، شال، ورني، مسند، سفال، صنايع چوب، مصنوعات چرمي و قالي بوده و سوغاتيهاي آن سرشير، عسل، حلواي سياه و شيرينيهاي محلي مي باشد.
آثار سياحتي، زيارتي و تاريخي:
1-مجموعه بقعه شيخ صفي الدين اردبيلي: مربوط به دوره ايلخاني و صفوي، شامل چيني خانه، مسجد جنت سرا، خانقاه، چله خانه، شهيد گاه، چراغ خانه، حرمخانه، با مقابر بزرگان چون شيخ صفي الدين اردبيلي، شاه اسماعيل صفوي، موزه بقعه و حياط مقابر واقع در ميدان عالي قاپو
2- موزه مردم شناسي ميدان عالي قاپو اول کوچه زينال
3- شش باب حمام مربوط به دوران صفوي و قاجار در محلات قديمي شهر
4- يازده پل تاريخي مربوط به دوران صفوي و قاجار بر روي رودخانه هاي باليقلو و قره سو
5- مجموعه بازار اردبيل که تاق تمام بازارها جناقي و گنبدها چهار تاقي و اغلب ساده است. عناصر اصلي بازار عبارتند از: راسته هاي پيرعبدالملک، قيصريه، کفاشان، علافان، زرگران، سراجان، پنبه فروشان، مسگران، چاقوسازان و آهنگران و سراهاي آنها عبارتند از: سراي خشکبار، گلشن، وکيل، زنجيرلو، حاج احمد، حاج شکر، مجيديه، امام جمعه و دوگوچي. طول تاق نماي مغازه ها به طور متوسط 3 متر و قطر پايه تاق ها 80 سانتي متر مي باشد.
6- مسجد ميرزاعلي اکبر مرحوم در بازار مربوط به دوره قاجاريه
7- مسجد جمعه احداث شده بر روي تپه باستاني بزرگ مربوط به دوران سلجوقي
8- امامزاده صالح و قيز امامزاده سي (حليمه خاتون در مرکز شهر)
9- مجتمع توريستي شورابيل (کوثر) با درياچه اي آب شيرين به وسعت 120 هکتار در قسمت جنوبي شهر با امکانات تفريحي، ورزشي، قايقراني، پيست هاي دو ميداني و دوچرخه سواري، شهربازي، رستوران، اماکن اقامتي و اماکن برپائي چادر براي اقامت
10- موزه حيات وحش در خيابان دانشگاه کنار درياچه شورابيل
11- درياچه آب شيرين نئور در 48 کيلومتري جنوب شرقي اردبيل به سمت خلخال در ارتفاعات 2500 متري کوهستان باغرو با مساحتي بالغ بر 210 هکتار و عمق متوسط 5 متر يکي از منحصربه فردترين و ديدني ترين درياچه هاي کوهستاني کشور با اکوسيستم طبيعي و بکر و همچنين ماهي قزل آلاي رنگين کمان.
12- آب گرم و آبشار سردابه: در فاصله 25 کيلومتري شرق اردبيل با حدود 7 دهنه چشمه آب معدني گرم و آبدرماني جديد الاحداث منطبق با استانداردهاي روز دنيا و ابشار 30 متري ديدني در منطقه ييلاقي حوالي آن.
13- برج شاطر گنبدي روستاي صوما درفاصله 5/8 کيلومتري شمال اردبيل به شکل برج استوانه اي شکل از داخل و ده ضلعي از خارج به طول اضلاع 62/2 و ازاره سنگي 5/1 متر مربوط به قرن هفتم ه.ق
14- مقبره شيخ جبرائيل جد سلاطين صفوي در محله کلخوران اردبيل
موقعيت جغرافيائي اردبيل
شهر اردبيل يکي از کهنترين شهرهاي ايران به شمار مي رود. اين شهر در طول تاريخ سياسي خود قرنهاي متمادي مرکز آذربايجان و زماني پايتخت کشور ايران بوده است. در حال حاضر اردبيل بزرگترين شهر استان جديدالتأسيس اردبيل و يازدهمين شهر بزرگ کشور، در قسمت شمالغربي خاک کشورمان، در فلاتي دايره مانند بين دو رشته کوه سبلان و باغرو که از ارتفاعات سلسله جبال البرز است قرار گرفته است.
اين شهر از سمت شمال به جمهوري مستقل آذربايجان، شهرستان گرمي و دشت زيبا و پربرکت مغان، از سمت جنوب به شهرستان خلخال و قسمتي از شهر ميانه، از شرق به استان گيلان (شهر مرزي و ساحلي آستارا) و جنگلهاي طوالش و از غرب به شهرستانهاي سراب و مشگين شهر محدود است.
اردبيل به فاصله 561 کيلومتري تهران و 215 کيلومتري تبريز و 25 کيلومتري مرز جمهوري آذربايجان در 48 درجه و 17 دقيقه طول جغرافيايي و 38 درجه و 15 دقيقه عرضي جغرافيايي از نصف النهار گرينويچ قرار گرفته است و با تهران 12 دقيقه و 8 ثانيه اختلاف ساعت دارد.
شهرستان اردبيل که در وسط دشت نسبتاً وسيعي بطول تقريبي 45 کيلومتر واقع شده به جهت نزديکي به نوار مرزي و درياي خزر، اهميت سياسي و نظامي و ارتباطي مهمي دارد. اردبيل که مرکز استاني است به همين نام، داراي چهار بخش بنامهاي مرکزي، نمين، نير، هير و 21 دهستان و 447 آبادي است و مساحت آن 4861 کيلومتر مربع است و ارتفاع آن از سطح دريا 1350 متر است و حدود 400 ميلي متر باران سالانه دارد.
بافت شهر بصورت تار عنکبوتي است که به تبع آن اغلب خيابانهاي شهر به استثناي چند مورد منحني و شمشيري شکل مي باشد.
وجه تسميه اردبيل:
در آثار نويسندگان قديمي نام اردبيل به صورتهاي (آرتاويت)، (آرتاويل)، (آردويل)، (اردبيل) قيد شده است. فردوسي و ياقوت حموي چون بناي آنرا به فيروز ساساني نسبت داده اند، مازان فيروز يا فيروزگرد ناميده اند. کسروي اصل آنرا ارتاويل و مرکب از دو بخش آرتا (مقدس) و ويل يا بيل (شهر) دانسته است و با اين توجيه معني آن شهر مقدس مي باشد.
ی